Emoties als toegang tot Zijn

We zien emoties vaak als obstakels. Angst moet worden overwonnen, verdriet verwerkt, schaamte verborgen, boosheid ingehouden. Zelfs binnen spiritualiteit sluipt dat idee soms mee: emoties worden gerelativeerd als "maar gevoelens of gedachten", of er wordt gezegd dat je er niet in mee hoeft te gaan. Het kan even lucht geven, maar vaak blijft er iets onrustig. Alsof er toch iets is wat nog niet werkelijk gevoeld mocht worden.

Wat me steeds duidelijker wordt, is dat emoties ons niet weghouden van wat we in wezen zijn. Ze zijn geen muren, maar eerder openingen. Niet omdat ze opgelost moeten worden of ergens naartoe moeten veranderen, maar omdat ze iets in zich dragen dat gezien en gevoeld wil worden.

Neem angst. Vanuit het perspectief van het ik voelt angst vaak als een bedreiging: er kan iets misgaan, ik ben niet veilig, ik kan dit niet aan. Maar wanneer angst niet meteen wordt weggeduwd of verklaard, wanneer ze er eenvoudig mag zijn zoals ze verschijnt, kan er soms iets anders voelbaar worden. Niet een gedachte die zegt dat alles goed komt, maar een dieper gevoel van gedragen worden, zelfs midden in onzekerheid.

Verdriet kan op dezelfde manier ervaren worden. In eerste instantie voelt het zwaar, als verlies of gemis. Maar wanneer verdriet werkelijk mag stromen, zonder dat het verklaard of tegengehouden hoeft te worden, wordt soms iets zichtbaar van de bron waaruit het voortkomt. Verdriet laat zien waar het hart geraakt is, waar verbondenheid leeft. In die zin draagt verdriet vaak een stille herinnering aan liefde.

Ook boosheid kan zo'n toegang zijn. Wanneer boosheid wordt onderdrukt of uitgevochten kan ze hard en vernietigend voelen. Maar wanneer je haar kunt voelen zonder haar direct uit te handelen, wordt soms een andere kwaliteit merkbaar. Een heldere energie die grenzen kan aangeven, die waarheid wil spreken, die levendig en krachtig is.

Zelfs schaamte, misschien wel een van de pijnlijkste emoties, kan iets onthullen. Schaamte fluistert vaak dat je je moet verbergen, dat er iets mis met je is. Maar wanneer schaamte werkelijk ontmoet mag worden, zonder dat je ervan weg hoeft te gaan, kan er soms een gevoel van eenvoud en echtheid doorheen schemeren. Een herinnering aan iets onschuldigs dat nooit werkelijk verloren is gegaan.

Het gaat er niet om dat emoties veranderen in iets anders. Angst hoeft niet te verdwijnen om vertrouwen te worden en verdriet hoeft niet opgelost te worden om liefde te zijn. Eerder lijkt het zo dat wanneer de verkramping rondom een emotie wat zachter wordt, er vanzelf meer ruimte voelbaar wordt. In die ruimte kunnen kwaliteiten zichtbaar worden die misschien al die tijd aanwezig waren.

Zo kunnen emoties ons iets laten zien van de beweging van het mens-zijn: hoe we ons soms verkrampen, hoe we proberen weg te gaan van wat pijnlijk voelt en hoe er tegelijk iets in ons aanwezig blijft dat ruim genoeg is om alles te dragen.

Wanneer dat besef groeit verandert vaak ook onze relatie met emoties. Ze hoeven niet meer vermeden of beheerst te worden en ook niet verheven tot iets dat overwonnen moet worden. Ze kunnen eenvoudig worden ontmoet zoals ze verschijnen.

En soms blijkt dan dat juist wat eerst als een blokkade voelde een opening kan zijn. Niet naar iets nieuws, maar naar iets wat misschien altijd al aanwezig was.